فن سرور یکی از اجزای مهم سیستم خنک‌سازی است که وظیفه دارد هوای گرم تولیدشده توسط پردازنده، حافظه و سایر قطعات را از داخل شاسی خارج کند و جریان هوای مناسبی را در اختیار قطعات قرار دهد. اگر این قطعه به‌درستی کار نکند، دمای داخلی سرور افزایش پیدا می‌کند و ممکن است عملکرد سیستم تحت تأثیر قرار بگیرد یا سرور برای محافظت از سخت‌افزار به‌صورت خودکار خاموش شود. خطای فن سرور HPE یکی از هشدارهایی است که مدیران زیرساخت ممکن است هنگام راه‌اندازی سرور یا در زمان فعالیت آن مشاهده کنند. این خطا معمولاً با پیام‌هایی مانند Fan Failure، Fan Not Present یا هشدارهای مرتبط با دمای بالا همراه است. البته مشاهده این پیام لزوماً به معنای خرابی قطعی خود فن نیست؛ نصب نامناسب، پیکربندی نادرست سیستم خنک‌سازی و مسدود شدن مسیر جریان هوا نیز می‌توانند باعث بروز چنین هشداری شوند.
در این مقاله، دلایل رایج خطای فن سرور HPE، روش بررسی وضعیت فن‌ها از طریق iLO و اقداماتی را بررسی می‌کنیم که برای رفع هشدار و جلوگیری از آسیب به تجهیزات باید انجام شوند.
خطای فن سرور HPE چیست؟
خطای فن سرور HPE زمانی رخ می‌دهد که سیستم مدیریت سرور تشخیص دهد یکی از فن‌های موردنیاز به‌درستی کار نمی‌کند، در جایگاه مناسب نصب نشده است یا ظرفیت خنک‌سازی موجود برای شرایط فعلی کافی نیست.
در سرورهای HPE ProLiant، کنترل وضعیت فن‌ها و دمای قطعات از طریق سیستم مدیریت سخت‌افزار و ابزارهایی مانند HPE iLO انجام می‌شود. این سیستم می‌تواند وضعیت فن‌ها، سرعت چرخش آن‌ها و اطلاعات حسگرهای دما را بررسی کند و در صورت تشخیص شرایط غیرعادی، هشدار صادر کند.
بسته به مدل سرور، تعداد فن‌های نصب‌شده، نوع پردازنده‌ها و پیکربندی سخت‌افزار، پیام خطا و شدت آن متفاوت خواهد بود. برای مثال، خرابی یک فن در سروری با قابلیت افزونگی مناسب ممکن است تنها باعث کاهش سطح افزونگی شود؛ اما در شرایطی که ظرفیت خنک‌سازی کافی وجود نداشته باشد، احتمال افزایش دما و خاموش شدن سرور بیشتر خواهد شد.
بنابراین، برای رفع خطای فن سرور HPE باید علاوه بر بررسی خود فن، وضعیت کلی سیستم خنک‌سازی نیز ارزیابی شود.
دلایل رایج هشدار Fan Failure در سرور HPE
هشدار Fan Failure می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. شناسایی علت اصلی کمک می‌کند تا به‌جای تعویض غیرضروری قطعات، اقدام اصلاحی متناسب با مشکل انجام شود.
۱. خرابی فیزیکی فن سرور
یکی از رایج‌ترین دلایل نمایش خطای فن سرور HPE، خرابی خود فن است. فن‌ها در زمان فعالیت سرور به‌طور مداوم کار می‌کنند و در طول زمان ممکن است دچار فرسودگی یا اختلال مکانیکی شوند.
خرابی موتور فن، آسیب دیدن اجزای داخلی یا اختلال در چرخش پره‌ها می‌تواند باعث شود فن نتواند سرعت موردنیاز را تأمین کند. در این شرایط، سیستم مدیریت سرور ممکن است خرابی فن را ثبت کند یا هشدار مربوط به کاهش ظرفیت خنک‌سازی را نمایش دهد.
افزایش غیرعادی صدا، لرزش یا توقف چرخش فن می‌تواند از نشانه‌های احتمالی این مشکل باشد؛ البته برای تشخیص قطعی باید وضعیت فن و گزارش‌های مدیریتی سرور بررسی شوند.
۲. نصب نادرست یا اتصال نامناسب فن
گاهی اوقات فن سالم است، اما به‌درستی در جایگاه خود قرار نگرفته است. این وضعیت ممکن است پس از سرویس دوره‌ای، جابه‌جایی تجهیزات یا تعویض قطعه ایجاد شود.
در سرورهای HPE، قرارگیری صحیح فن در جایگاه تعیین‌شده اهمیت زیادی دارد؛ زیرا سیستم مدیریت سرور باید بتواند وضعیت آن را تشخیص دهد و جریان هوای موردنیاز در مسیرهای مشخص برقرار باشد.
اگر فن به‌درستی جا نخورده باشد یا اتصال آن دچار مشکل شده باشد، ممکن است هشدار Fan Failure یا پیام مربوط به شناسایی نشدن فن ظاهر شود.
در چنین شرایطی، بررسی نصب فن طبق دستورالعمل سرویس همان مدل سرور ضروری است. پیش از خارج کردن یا نصب مجدد قطعه، باید الزامات ایمنی و محدودیت‌های مربوط به سرویس سخت‌افزار رعایت شوند.
۳. پیکربندی نامناسب سیستم خنک‌سازی
تمام سرورهای HPE به تعداد و آرایش یکسانی از فن‌ها نیاز ندارند. تعداد فن‌های موردنیاز می‌تواند به مدل سرور، تعداد پردازنده‌ها، تجهیزات نصب‌شده و پیکربندی سیستم وابسته باشد.
برای مثال، نصب پردازنده دوم یا اضافه شدن برخی تجهیزات توسعه ممکن است الزامات خنک‌سازی سرور را تغییر دهد. در این شرایط، اگر تعداد فن‌ها یا آرایش آن‌ها با پیکربندی مورد تأیید سازنده مطابقت نداشته باشد، هشدار سیستم خنک‌سازی ظاهر می‌شود.
همچنین در برخی مدل‌ها، جایگاه‌های خالی مشخص باید با قطعه مخصوص مسدودکننده فن یا Fan Blank پوشانده شوند. نبود این قطعات می‌تواند مسیر جریان هوا را مختل کند.
بنابراین، هنگام بررسی خطای فن سرور HPE باید تعداد فن‌ها، محل نصب آن‌ها و سازگاری پیکربندی با راهنمای فنی همان مدل بررسی شود.
۴. مسدود شدن مسیر جریان هوا
عملکرد صحیح فن تنها به چرخش آن وابسته نیست؛ بلکه هوا باید بتواند بدون مانع از مسیرهای طراحی‌شده عبور کند.
تجمع گردوغبار، چیدمان نامناسب کابل‌ها، مسدود شدن ورودی یا خروجی هوا و تهویه نامناسب رک می‌توانند موجب کاهش کارایی خنک‌سازی شوند. در این شرایط، حتی اگر فن‌ها سالم باشند، دمای برخی قطعات ممکن است افزایش پیدا کند.
در نتیجه، سیستم مدیریت سرور ممکن است هشدار دمای بالا صادر کند یا افزایش سرعت فن‌ها را برای جبران شرایط مشاهده کنیم.
برای جلوگیری از این مشکل، باید مسیرهای ورود و خروج هوا بررسی شوند و فضای کافی برای گردش هوا در اطراف رک وجود داشته باشد. تمیزکاری تجهیزات نیز باید با رعایت دستورالعمل سازنده و اصول ایمنی انجام شود.
۵. افزایش دمای محیط و فشار کاری سرور
دمای محیط دیتاسنتر یا اتاق سرور بر عملکرد سیستم خنک‌سازی تأثیر مستقیم دارد. اگر دمای هوای ورودی به سرور از محدوده توصیه‌شده بالاتر باشد، فن‌ها برای کنترل دمای داخلی ممکن است با سرعت بیشتری کار کنند.
افزایش بار پردازشی، فعالیت مداوم پردازنده‌ها و استفاده از تجهیزات پرمصرف نیز می‌تواند گرمای بیشتری تولید کند. در چنین شرایطی، صدای بیشتر فن‌ها لزوماً نشانه خرابی نیست؛ زیرا افزایش سرعت ممکن است واکنشی طبیعی به نیاز خنک‌سازی باشد.
بااین‌حال، اگر افزایش دما با هشدار Fan Failure یا پیام‌های مربوط به نقص سیستم خنک‌سازی همراه باشد، بررسی دقیق‌تر ضروری است. باید مشخص شود که آیا ظرفیت خنک‌سازی کافی است یا یک مشکل سخت‌افزاری یا محیطی وجود دارد.
چگونه وضعیت فن سرور HPE را بررسی کنیم؟
برای تشخیص علت خطای فن سرور HPE، بهتر است بررسی را با اطلاعات ثبت‌شده توسط سیستم مدیریت سرور آغاز کنید. این کار به شناسایی فن مشکل‌دار و تعیین شدت هشدار کمک می‌کند.
۱. بررسی وضعیت فن‌ها در HPE iLO
HPE iLO ابزار مدیریت از راه دور سرور است که اطلاعاتی درباره سلامت سخت‌افزار، وضعیت فن‌ها و دمای قطعات ارائه می‌دهد.
برای بررسی وضعیت فن‌ها:
- وارد رابط مدیریتی iLO سرور شوید.
- در بخش اطلاعات سیستم یا مدیریت حرارتی، قسمت مربوط به Fans را پیدا کنید. نام و محل این بخش ممکن است بر اساس نسخه iLO متفاوت باشد.
- وضعیت هر فن و سرعت چرخش آن را بررسی کنید.
- اطلاعات حسگرهای دما را نیز مشاهده کنید تا مشخص شود آیا قطعه‌ای در معرض افزایش دما قرار دارد.
- در صورت مشاهده وضعیت غیرعادی، شماره یا محل فن و پیام مرتبط با آن را یادداشت کنید.
این اطلاعات کمک می‌کنند تا مشخص شود هشدار مربوط به یک فن مشخص است یا کل سیستم خنک‌سازی با مشکل مواجه شده است.
۲. بررسی گزارش‌های خطا و رویدادها
گزارش‌های POST هنگام راه‌اندازی سرور و گزارش Integrated Management Log یا IML در iLO می‌توانند جزئیات بیشتری درباره خطای فن ارائه دهند.
برای مثال، پیام Fan Failure Detected معمولاً به وجود مشکل در یک فن موردنیاز اشاره دارد؛ درحالی‌که پیام Fan Solution Not Sufficient نشان می‌دهد ظرفیت خنک‌سازی موجود برای نیازهای سیستم کافی نیست.
بررسی زمان ثبت خطا و رویدادهای هم‌زمان نیز اهمیت دارد. اگر هشدار فن پس از تغییر سخت‌افزار، نصب پردازنده جدید یا سرویس سرور ظاهر شده باشد، باید ارتباط احتمالی آن با تغییرات اخیر بررسی شود.
بهتر است پیش از پاک کردن گزارش‌ها یا راه‌اندازی مجدد سرور، اطلاعات خطا ثبت شوند تا در صورت نیاز بتوان آن‌ها را با متخصص سخت‌افزار به اشتراک گذاشت.
۳. بررسی دمای قطعات و وضعیت تهویه
پس از بررسی فن‌ها، باید دمای پردازنده‌ها و سایر نقاطی که حسگرهای سرور پایش می‌کنند، ارزیابی شود.
اگر دمای یک بخش به محدوده هشدار نزدیک شده باشد، لازم است مسیر جریان هوا، وضعیت فن‌های مرتبط و شرایط محیطی بررسی شوند. بالا بودن دما در کنار هشدار فن می‌تواند نشانه‌ای از کاهش ظرفیت خنک‌سازی باشد.
توجه داشته باشید که محدوده دمای مجاز برای تمام مدل‌ها و قطعات یکسان نیست. بنابراین، تفسیر اعداد باید بر اساس مشخصات فنی همان سرور و هشدارهای ثبت‌شده انجام شود.
برای رفع خطای فن سرور HPE چه اقداماتی لازم است؟
اقدام مناسب به علت خطا و شدت هشدار بستگی دارد. مراحل زیر می‌توانند مسیر عیب‌یابی را مشخص کنند.
مرحله اول: بررسی شدت هشدار
ابتدا مشخص کنید که هشدار صرفاً به کاهش افزونگی مربوط است یا سیستم توان تأمین خنک‌سازی کافی را ندارد. اگر iLO پیام بحرانی، افزایش شدید دما یا درخواست خاموش کردن سرور را نمایش می‌دهد، نباید آن را یک هشدار عادی تلقی کرد.
در شرایط بحرانی، طبق راهنمای سازنده و رویه‌های عملیاتی سازمان، بار کاری را ایمن کنید و در صورت نیاز سرور را به‌صورت کنترل‌شده خاموش کنید.
مرحله دوم: بررسی نصب فن و مسیر جریان هوا
اگر شرایط عملیاتی اجازه می‌دهد، نصب صحیح فن‌ها، وجود قطعات مسدودکننده موردنیاز و باز بودن مسیر جریان هوا بررسی شود. این بررسی باید مطابق دستورالعمل سرویس همان مدل انجام شود.
در سرورهایی که از قابلیت Hot-Plug پشتیبانی می‌کنند، تعویض برخی فن‌ها ممکن است بدون خاموش کردن کامل سیستم امکان‌پذیر باشد؛ اما این قابلیت برای تمام مدل‌ها و شرایط یکسان نیست. پیش از خارج کردن فن، الزامات سازنده را بررسی کنید.
همچنین نباید صرفاً برای بررسی وضعیت فن، سرور را برای مدت طولانی با درپوش باز روشن نگه داشت؛ زیرا این کار می‌تواند جریان هوای طراحی‌شده را مختل کند.
مرحله سوم: تعویض فن معیوب
اگر بررسی‌ها نشان دهند که فن از کار افتاده یا عملکرد آن با مشخصات موردنیاز مطابقت ندارد، تعویض آن با قطعه سازگار و تأییدشده برای مدل سرور ضروری است.
انتخاب فن جایگزین باید بر اساس مدل دقیق سرور، شماره قطعه و الزامات فنی سازنده انجام شود. استفاده از قطعه ناسازگار ممکن است باعث بروز هشدار مجدد یا ایجاد مشکل در خنک‌سازی شود.
پس از تعویض، وضعیت فن در iLO و گزارش‌های خطا بررسی می‌شود تا مشخص شود مشکل برطرف شده است.
مرحله چهارم: بررسی مجدد و ارزیابی نتیجه
پس از انجام اقدام اصلاحی، باید وضعیت سلامت سرور، سرعت فن‌ها و دمای قطعات بررسی شود. اگر هشدار همچنان باقی مانده باشد، لازم است احتمال وجود مشکل در اتصال، جایگاه فن، مجموعه نگهدارنده یا سایر اجزای سیستم خنک‌سازی بررسی شود.
در صورتی که فن سالم جایگزین شده باشد اما همچنان کار نکند، بررسی تخصصی مجموعه فن یا مدار کنترل آن می‌تواند ضروری باشد.
چه زمانی باید فن سرور HPE را تعویض کنیم؟
تعویض فن زمانی منطقی است که شواهد فنی، خرابی یا عملکرد نامناسب آن را تأیید کنند. توقف چرخش، ثبت مکرر خطای همان فن، تشخیص خرابی توسط iLO یا باقی ماندن هشدار پس از بررسی نصب و اتصالات، از مواردی هستند که نیاز به بررسی جدی‌تر دارند.
در مقابل، افزایش سرعت فن به‌تنهایی دلیل کافی برای تعویض آن نیست. ممکن است سرور به دلیل افزایش بار پردازشی، دمای محیط یا نیاز حرارتی قطعات، سرعت فن‌ها را افزایش داده باشد.
همچنین اگر هشدار مربوط به کاهش افزونگی باشد، باید توجه داشت که سرور ممکن است همچنان کار کند؛ اما توان تحمل خرابی بعدی را از دست داده باشد. در چنین وضعیتی، تعویض فن معیوب باید در اولویت برنامه نگهداری قرار گیرد.
اگر هشدار بحرانی است، دمای قطعات از محدوده مجاز فراتر رفته یا سیستم خاموشی محافظتی را آغاز کرده است، ادامه فعالیت بدون بررسی تخصصی می‌تواند خطر آسیب به سخت‌افزار و اختلال در سرویس‌ها را افزایش دهد.
چگونه از بروز خطای فن سرور HPE جلوگیری کنیم؟
پیشگیری از خطای فن سرور HPE به نگهداری منظم و مدیریت صحیح شرایط محیطی وابسته است. رعایت نکات زیر می‌تواند احتمال بروز مشکلات خنک‌سازی را کاهش دهد:
- وضعیت سلامت فن‌ها و حسگرهای دما را به‌صورت دوره‌ای در iLO بررسی کنید.
- هشدارهای سخت‌افزاری و گزارش‌های IML را پیگیری کنید و خطاهای تکرارشونده را نادیده نگیرید.
- دمای محیط، تهویه رک و مسیر ورود و خروج هوا را در محدوده توصیه‌شده نگه دارید.
- هنگام ارتقای سخت‌افزار، الزامات مربوط به تعداد و آرایش فن‌ها را بررسی کنید.
- از قطعات سازگار با مدل سرور استفاده کنید و سرویس تجهیزات را طبق دستورالعمل سازنده انجام دهید.
- برای تعویض قطعات و نگهداری دوره‌ای، برنامه مشخصی داشته باشید تا خرابی‌های احتمالی پیش از ایجاد اختلال جدی شناسایی شوند.
جمع‌بندی
خطای فن سرور HPE هشداری است که می‌تواند از خرابی فن، نصب نامناسب، پیکربندی نادرست یا اختلال در جریان هوا ناشی شود. برای رفع این مشکل، ابتدا باید وضعیت فن‌ها، دمای قطعات و گزارش‌های ثبت‌شده در iLO بررسی شوند. سپس بر اساس علت شناسایی‌شده، اقداماتی مانند اصلاح نصب، بهبود تهویه یا تعویض قطعه انجام گیرد.
توجه به شدت هشدار و حفظ ظرفیت خنک‌سازی سرور اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در برخی شرایط، ادامه فعالیت با سیستم خنک‌سازی ناکافی می‌تواند به افزایش دما و خاموشی محافظتی منجر شود. نگهداری پیشگیرانه و رسیدگی سریع به هشدارها نیز به حفظ پایداری زیرساخت و کاهش احتمال توقف سرویس‌های سازمانی کمک می‌کند.
برای رفع خطای فن سرور HPE به راهنمایی تخصصی نیاز دارید؟
اگر با هشدار Fan Failure، افزایش دمای سرور یا اختلال در سیستم خنک‌سازی مواجه شده‌اید، مشاوران مانیا سرویس می‌توانند در بررسی مشکل، شناسایی علت خطا و انتخاب راهکار مناسب به شما کمک کنند. دریافت راهنمایی تخصصی پیش از تعویض قطعات یا انجام اقدامات اصلاحی، به کاهش ریسک آسیب به سخت‌افزار و حفظ پایداری زیرساخت کمک می‌کند.
برای دریافت مشاوره درباره عیب‌یابی و نگهداری سرورهای HPE، با کارشناسان مانیا سرویس تماس بگیرید.
شماره تماس: 021-41038000
